Chế độ tập trung, không làm phiền trên điện thoại: cách dùng cho hiệu quả

Chế độ tập trung hay không làm phiền trên điện thoại là tính năng tạm chặn âm thanh, rung và hiển thị thông báo, chỉ cho lọt những người hoặc ứng dụng mình chọn trước. Dùng cho hiệu quả là đặt sẵn vài "hồ sơ" theo tình huống (làm việc, ngủ, lái xe, học), chọn đúng danh sách được phép, và cho nó tự bật theo giờ, thay vì bật tay mỗi lần nhớ ra. Mỗi hãng gọi tên hơi khác, nhưng cách nghĩ thì giống nhau.

Tính năng này làm được gì

Hầu hết điện thoại thông minh hiện nay đều có một dạng chế độ không làm phiền, nằm trong phần Cài đặt (thường gần mục Thông báo hoặc Âm thanh). Tên gọi và vị trí đổi theo hãng và phiên bản hệ điều hành, nên bài này không hướng dẫn bấm từng nút. Những khả năng thường có:

Không phải máy nào cũng có đủ. Vào Cài đặt, tìm chữ "Không làm phiền" hoặc "Tập trung" để xem máy mình có những gì.

Bốn hồ sơ nên có

1. Làm việc sâu

• Khi nào: các khối làm việc chính, ví dụ 8h30–10h30 và 14h–15h30 các ngày trong tuần.
• Cho phép: cuộc gọi từ người thân, sếp trực tiếp, trường của con; ứng dụng lịch.
• Chặn: tất cả tin nhắn nhóm, mạng xã hội, email.

2. Ngủ

• Khi nào: ví dụ 22h30–6h30.
• Cho phép: cuộc gọi lặp lại; cuộc gọi từ cha mẹ già, người thân sống xa (nếu cần).
• Chặn: mọi thứ còn lại. Báo thức vẫn kêu bình thường trên hầu hết các máy, nhưng nên thử một lần cho chắc.

3. Lái xe

• Khi nào: khi đang di chuyển bằng xe máy, ô tô.
• Cho phép: rất ít. Ứng dụng chỉ đường nếu dùng.
• Lưu ý: dùng điện thoại khi đang lái là vi phạm luật giao thông và nguy hiểm. Chế độ này giúp mình không bị cám dỗ cầm máy. Có việc gấp, dừng xe vào chỗ an toàn rồi mới xem.

4. Học, ôn thi (cho học sinh, sinh viên)

• Khi nào: các buổi ôn tối, ví dụ 19h30–21h.
• Cho phép: cuộc gọi từ bố mẹ; ứng dụng từ điển nếu cần.
• Chặn: nhóm bạn, mạng xã hội, ứng dụng video.

Bắt đầu với hai hồ sơ (làm việc và ngủ) là đủ. Thêm dần khi đã quen.

Chọn danh sách được phép: ít mà đúng

Chỗ hay hỏng nhất là danh sách được phép quá dài. Nếu cho phép mười lăm người và năm nhóm chat, chế độ tập trung gần như không còn tác dụng. Một cách lọc:

1. Liệt kê những người mà nếu họ cần mình ngay mà không liên lạc được, sẽ có hậu quả thật (con nhỏ, cha mẹ già, vợ chồng, sếp trực tiếp, trường của con).
2. Chỉ cho phép cuộc gọi từ họ, không nhất thiết cho phép tin nhắn. Người có việc gấp sẽ gọi.
3. Bật tuỳ chọn cuộc gọi lặp lại nếu máy có, để những trường hợp khẩn từ số lạ (như bệnh viện, công an) vẫn tới được.

Nói với những người trong danh sách: "Trong giờ làm, tin nhắn em xem chậm, gấp thì gọi em nhé." Như vậy họ biết cách liên lạc đúng.

Cho nó tự bật theo lịch

Một chế độ phải bật tay sẽ bị quên. Hẹn giờ tự bật biến nó thành nếp: tới 8h30 máy tự im, tới 10h30 tự bình thường lại. Gợi ý một lịch tuần:

Lịch này chỉ là gợi ý; khối làm việc sâu nên trùng với giờ mình tỉnh nhất và ít họp nhất.

Màn hình và trang chủ riêng theo hồ sơ

Một số điện thoại cho phép mỗi hồ sơ tập trung có màn hình chính riêng, chỉ hiện những ứng dụng cần dùng. Ví dụ hồ sơ làm việc chỉ hiện lịch, email, ứng dụng ghi chú; hồ sơ ngủ chỉ hiện đồng hồ báo thức. Nếu máy có, đây là cách tốt để bớt lỡ tay mở mạng xã hội. Nếu máy không có, có thể làm tay: dồn các ứng dụng gây xao nhãng vào một thư mục ở trang cuối.

Một tuỳ chọn khác có trên nhiều máy là chế độ màu đen trắng (thang xám) trong phần Trợ năng. Màn hình xám làm ảnh, video bớt hấp dẫn; một số người thấy nhờ vậy cầm máy ít hơn. Đây là kinh nghiệm cá nhân của nhiều người, chưa có bằng chứng chắc chắn.

Đồng bộ với máy tính và đồng hồ

Nhiều người dùng cùng lúc điện thoại, máy tính, đôi khi cả đồng hồ thông minh. Bật chế độ tập trung trên điện thoại mà máy tính vẫn bật thông báo chat thì tiếng báo chỉ chuyển từ chỗ này sang chỗ khác. Một số hệ sinh thái cho phép đồng bộ chế độ tập trung giữa các thiết bị cùng tài khoản; nếu không có, nên tự tắt thông báo ứng dụng chat và email trên máy tính trong các khối làm việc sâu. Đồng hồ thông minh cũng nên làm theo điện thoại: rung cổ tay mỗi lần có tin nhắn nhóm là kiểu ngắt quãng khó bỏ qua nhất, vì nó chạm thẳng vào người.

Khi chế độ tập trung không đủ

• Mình tự tắt nó đi. Nếu cứ vài phút lại tắt chế độ để xem tin, vấn đề không nằm ở thông báo mà ở thói quen. Thử để máy ở phòng khác.
• Công việc chính nằm trên điện thoại. Lúc đó chế độ tập trung vẫn có ích, nhưng cần danh sách ứng dụng được phép chính xác hơn.
• Người khác không biết. Nếu không báo trước, người ta có thể bực vì không liên lạc được. Một lời dặn là đủ.
• Đặt quá nhiều giờ. Im lặng cả ngày khiến mình mất kết nối và lo lắng hơn. Giữ khối tập trung vừa phải, xen giờ xem tin.

Góc nhìn hôm nay: đặt hai hồ sơ trong 10 phút

Ngay hôm nay, vào Cài đặt, tìm mục không làm phiền hoặc tập trung. Tạo hồ sơ "Làm việc" với một khối giờ tự bật vào ngày mai, danh sách được phép tối đa năm người. Tạo hồ sơ "Ngủ" tự bật từ giờ mình định đi ngủ. Thử gọi vào máy mình từ máy người thân để chắc người trong danh sách gọi được. Một tuần sau, xem lại: có ai lẽ ra cần được thêm vào, hay có ai nên bỏ ra không.