"Ăn con ếch" là cách nói của Brian Tracy trong cuốn Eat That Frog! (2001): mỗi ngày chọn ra một việc khó nhất, quan trọng nhất, việc bạn ngại nhất, và làm nó đầu tiên trước khi đụng tới việc khác. Ý là khi "con ếch" đã xong từ sáng, phần còn lại của ngày nhẹ hơn và việc quan trọng không bị đẩy tới chiều tối. Muốn áp dụng, tối hôm trước chọn đúng một con ếch, chia nó thành phần làm được trong 60–90 phút, và giữ khung giờ đầu ngày không mở tin nhắn.
Câu nói về con ếch từ đâu ra
Brian Tracy là diễn giả và tác giả sách tự lực người Canada – Mỹ. Ông lấy tên sách từ một câu thường được gán cho nhà văn Mark Twain, đại ý: nếu việc đầu tiên mỗi sáng là ăn một con ếch sống, bạn có thể đi hết ngày với niềm vui rằng điều tệ nhất đã qua. Câu này chưa tìm được nguồn gốc chắc chắn trong các tác phẩm của Mark Twain; những người chuyên tra cứu trích dẫn cho rằng có những dạng tương tự xuất hiện từ trước đó, gán cho nhiều người khác nhau. Vì vậy nên nói "thường được gán cho Mark Twain", không khẳng định ông đã nói.
Còn ý của Tracy thì rõ: "con ếch" là việc lớn nhất, quan trọng nhất của ngày, cũng là việc bạn có xu hướng trì hoãn nhất. Ông thêm một vế: nếu phải ăn hai con ếch, hãy ăn con xấu xí hơn trước.
Thế nào mới là một con ếch
Không phải việc khó nào cũng là ếch. Một con ếch đúng nghĩa thường có đủ ba dấu hiệu:
- Quan trọng: làm xong thì công việc, việc học hay đời sống thật sự tiến lên.
- Khó chịu khi bắt đầu: cần nghĩ nhiều, có thể bị từ chối, hoặc chưa biết làm thế nào.
- Bị dời đi dời lại: nó đã nằm trong danh sách vài ngày.
| Là ếch | Không phải ếch |
|---|---|
| Gọi điện cho khách để nói chuyện đơn hàng bị giao trễ | Gửi báo giá đã soạn sẵn |
| Viết phần phân tích số liệu của khoá luận | Định dạng lại trang bìa khoá luận |
| Làm đề Toán thử dưới áp lực thời gian | Chép lại công thức vào sổ cho đẹp |
| Nói chuyện với chủ nhà về việc tăng tiền thuê | Lau dọn phòng |
| Soạn đề xuất tăng lương cho chính mình | Trả lời email hỏi lịch họp |
Việc khó mà không quan trọng (sắp lại tủ hồ sơ cũ) không phải ếch. Việc quan trọng mà dễ chịu (đọc tài liệu mình thích) cũng không cần ép làm đầu tiên; bạn sẽ tự làm nó.
Bốn bước ăn con ếch cho ngày mai
- Tối nay, chọn một con. Nhìn danh sách việc, hỏi: "Nếu mai chỉ làm được một việc, việc nào khiến cả tuần khác đi?" Viết nó lên đầu trang ngày mai, khoanh tròn.
- Thu nhỏ con ếch. Nếu nó cần cả ngày, chọn phần đầu tiên làm được trong 60–90 phút: "Viết nháp ba trang đầu đề xuất", không phải "hoàn thành đề xuất".
- Chuẩn bị sẵn. Mở sẵn file trên máy, để tài liệu trên bàn, ghi số điện thoại cần gọi. Sáng ra không phải tìm gì.
- Sáng mai, làm trước khi mở tin nhắn. Ngồi vào bàn là bắt đầu luôn. Email, nhóm chat, mạng xã hội để sau khi xong khung con ếch.
Bước 4 là chỗ khó nhất. Chỉ cần đọc lướt hộp thư "cho biết có gì", đầu óc đã bị kéo vào việc của người khác, và con ếch lại bị dời đến chiều.
Khi buổi sáng không thuộc về bạn
Lời khuyên "làm đầu tiên vào buổi sáng" giả định bạn có buổi sáng riêng. Nhiều người không có. Giao dịch viên ngân hàng mở quầy lúc 7 giờ 30; giáo viên có tiết đầu từ 7 giờ; người bán hàng mở cửa hàng từ sáng sớm; cha mẹ có con nhỏ thì buổi sáng là chuỗi việc đưa đón. Lúc đó, "đầu tiên" nghĩa là khối thời gian riêng đầu tiên trong ngày, không nhất thiết là 8 giờ sáng.
- Giáo viên: tiết trống đầu tiên trong ngày.
- Người bán hàng: khung 13 – 14 giờ khi vắng khách.
- Cha mẹ có con nhỏ: 20 giờ 30 sau khi con ngủ, nếu còn sức; nếu không, giờ nghỉ trưa ở cơ quan.
- Người làm ca chiều: một tiếng đầu tiên sau khi thức dậy.
Nhịp sinh học mỗi người khác nhau; có người tỉnh nhất buổi sáng, có người tỉnh nhất buổi chiều. Nếu bạn biết mình là "cú đêm", không cần ép ăn ếch lúc 6 giờ sáng. Danh mục Thói quen sáng – tối có bài riêng về xếp việc khó vào giờ mình tỉnh nhất.
Ví dụ: một tuần ăn ếch của nhân viên kinh doanh
Anh Tâm làm kinh doanh phần mềm cho doanh nghiệp nhỏ. Mỗi tối, anh chọn một con ếch cho sáng hôm sau, làm từ 8 giờ đến 9 giờ 15 trước khi mở hộp thư.
| Ngày | Con ếch | Phần làm buổi sáng |
|---|---|---|
| Thứ Hai | Gọi lại khách cũ đã ngừng dùng dịch vụ | Gọi 3 khách, ghi lý do họ ngừng |
| Thứ Ba | Soạn đề xuất cho khách lớn | Viết phần vấn đề và giải pháp |
| Thứ Tư | Soạn đề xuất (tiếp) | Viết phần chi phí, gửi nhờ đồng nghiệp đọc |
| Thứ Năm | Báo cáo doanh số tháng đang thấp hơn mục tiêu | Viết thẳng con số và ba nguyên nhân |
| Thứ Sáu | Gọi khách đang nợ hoá đơn quá hạn | Gọi 2 khách, hẹn ngày thanh toán |
Không ngày nào con ếch chiếm cả ngày. Nhưng cuối tuần, cả năm việc anh ngại nhất đều đã có bước tiến, thay vì nằm lại cho tuần sau.
Khi nào ăn ếch trước không hợp
- Khi bạn đang rất mệt hoặc ốm. Ép làm việc khó nhất lúc sức đang thấp dễ dẫn tới làm hỏng rồi nản. Ngày đó hãy chọn việc nhỏ, nghỉ nhiều, để con ếch cho hôm khác.
- Khi đầu ngày có việc gấp thật. Khách hàng đang chờ, sự cố cần xử lý ngay: xử lý trước, rồi quay về con ếch. Ếch là việc quan trọng; việc gấp thật thì không chờ được.
- Khi bạn cần khởi động. Một số người thấy làm một việc nhỏ dễ trong 10 phút đầu (trả lời một email đơn giản, sắp bàn) giúp vào nhịp. Không sao, miễn việc khởi động có giới hạn giờ và con ếch vẫn bắt đầu trước 9 giờ.
- Khi mọi ngày đều toàn ếch. Nếu ngày nào cũng có năm việc khiến bạn sợ, vấn đề không nằm ở thứ tự làm. Có thể khối lượng việc đang quá sức, và cần nói chuyện với người giao việc hoặc bớt việc.
Ếch, ba việc quan trọng và ma trận: khác nhau ở đâu
Ăn con ếch chỉ chọn một việc và chỉ định thời điểm: làm đầu tiên. Ma trận Eisenhower giúp phân loại cả danh sách. Phương pháp "ba việc quan trọng nhất" chọn ba việc cho cả ngày. Có thể dùng chung: dùng ma trận để tìm việc quan trọng, chọn ra ba việc, rồi ăn con khó nhất trong ba việc đó trước tiên. Mỗi công cụ có bài riêng trong danh mục này.
Câu hỏi thường gặp
Ăn con ếch là gì?
Ăn con ếch là cách làm việc do Brian Tracy đề xuất trong cuốn Eat That Frog! năm 2001: mỗi ngày chọn việc khó nhất, quan trọng nhất và làm nó trước tiên. Khi việc đó xong sớm, phần còn lại của ngày nhẹ nhàng hơn.
Câu nói ăn con ếch có phải của Mark Twain không?
Câu này thường được gán cho Mark Twain nhưng chưa tìm được nguồn gốc chắc chắn trong tác phẩm của ông. Những dạng tương tự từng được gán cho nhiều người khác nhau, nên chỉ nên nói là "thường được gán cho".
Làm sao chọn đúng con ếch?
Chọn việc vừa quan trọng, vừa khiến bạn ngại bắt đầu, và đã bị dời vài lần. Hỏi: nếu mai chỉ làm được một việc, việc nào khiến cả tuần khác đi? Việc khó mà không quan trọng không phải ếch.
Không có buổi sáng riêng thì ăn ếch thế nào?
Làm con ếch vào khối thời gian riêng đầu tiên trong ngày, có thể là tiết trống, giờ vắng khách hay giờ nghỉ trưa. Điều quan trọng là làm nó trước các việc nhỏ khác, không nhất thiết vào lúc 8 giờ sáng.
Con ếch quá lớn, không xong trong một buổi thì sao?
Chia nó thành phần làm được trong 60–90 phút và chỉ ăn phần đầu tiên vào buổi sáng. Hôm sau ăn tiếp phần sau. Con ếch to cũng là ếch, chỉ cần cắt nhỏ.
